Treyding halolmi? Aksiyalar, marja va shortga qarashlar
Bu savolga hamma uchun bitta javob yo‘q: fatvo berish olimlarning ishi. Ko‘pchilik ulamolar halol faoliyat yurituvchi va qarzi me’yordan oshmagan kompaniya aksiyasini sotib olishni joiz deb hisoblaydi. Qarzga savdo (marja), short va foizli mahsulotlarni esa ko‘pchilik joiz emas deb biladi.
Ko‘p islomiy fondlar va indekslar AAOIFI tashkilotining 21-standartiga tayanadi. Unga ko‘ra kompaniyaning asosiy faoliyati halol bo‘lishi (alkogol, qimor, cho‘chqa go‘shti, foizli bank va sug‘urta emas), foizli qarzi bozor qiymatining 30% idan, foizli depozit va qimmatli qog‘ozlari ham 30% idan, harom faoliyatdan daromadi esa tushumning 5% idan kam bo‘lishi kerak.
Agar kompaniya daromadining kichik qismi baribir harom faoliyatdan kelsa, foydaning shunga mos ulushi sadaqa qilinadi. Buni poklash deyiladi.
Aksiyani o‘z pulingizga sotib olishni ko‘pchilik joiz deb hisoblaydi, sving treydingni ham — agar aksiya to‘liq to‘langan bo‘lsa. Kunlik treyding haqida fikrlar har xil. Marja brokerdan olingan foizli qarz bilan bog‘liq, short — o‘zingizga tegishli bo‘lmagan narsani sotish, opsion va fyucherslarni esa ko‘pchilik g‘ararga — haddan ortiq noaniqlikka kiritadi.
| Usul | Ko‘pchilik qarashi | Sabab |
|---|---|---|
| Aksiyani to‘liq pulga sotib olish | joiz | kompaniya ulushiga egalik |
| Sving treyding (kunlar — haftalar) | ko‘pchilik joiz deydi | aksiya to‘liq to‘langan |
| Kunlik treyding | munozarali | hisob-kitob tugamasdan sotish |
| Marja (qarzga savdo) | joiz emas | broker qarzi foizli |
| Short | joiz emas | o‘zingizga tegishli bo‘lmagan narsani sotish |
| Opsion va fyuchers | ko‘pchilik joiz emas deydi | g‘arar — haddan ortiq noaniqlik |
Ko‘p beriladigan savollar
ETF sotib olish halolmi?
Oddiy indeks fondi banklarni ham, qarzi katta kompaniyalarni ham ushlab turadi. Shariatga amal qiladiganlar uchun shu mezonlar bo‘yicha saralangan alohida islomiy fondlar bor.
Dividendlar halolmi?
Halol faoliyat yurituvchi kompaniya dividendlarini ko‘pchilik joiz deb hisoblaydi; harom daromadga to‘g‘ri keladigan ulush poklanadi.
Davomini o‘qing
Reytinglar, skriner va signallar — terminalda.
Terminalni ochish